​Wyobraź sobie świat, w którym najpotężniejszy władca nie gromadzi wojsk, nie żąda pokłonu ze strachu i nie zamyka się za grubymi murami pałacu, lecz klęka przy człowieku, by obmyć mu stopy i oddać za niego życie. Właśnie taka jest logika uroczystości Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata, którą przeżywamy w tę ostatnią niedzielę roku liturgicznego – i w której w Polsce rozbrzmiewa dzisiaj szczególna radość Światowego Dnia Młodzieży.

​Zrodzona z burz XX wieku: jak powstała ta uroczystość?

​Uroczystość Chrystusa Króla nie pojawiła się w kalendarzu Kościoła jako pobożna dekoracja ani teoretyczna ciekawostka. Ustanowił ją papież Pius XI w 1925 roku encykliką Quas primas – w czasie, gdy Europa i świat po wstrząsie I wojny światowej coraz częściej ulegały pokusie skrajnych ideologii, kultu siły oraz przekonaniu, że Bóg nie ma już nic do powiedzenia w życiu społecznym i codziennym.

​Papież chciał przypomnieć światu prostą, a zarazem rewolucyjną prawdę: żadna ludzka władza, moda ani system nie ma monopolu na prawdę i człowieka. Po reformie kalendarza liturgicznego wprowadzonej przez papieża Pawła VI w 1969 roku uroczystość przeniesiono na ostatnią niedzielę roku kościelnego. Dzięki temu zamyka ona cały cykl – od Adwentu, przez narodziny, krzyż i zmartwychwstanie – wskazując cel, do którego zmierza historia.

​„Królestwo moje nie jest z tego świata” – te słowa wypowiedziane przed Piłatem nie oznaczają ucieczki od rzeczywistości, lecz jej głębokie przemienienie przez miłość i prawdę.

​Dlaczego ten „inny” Król potrafi dziś poruszyć?

​W codziennym pędzie łatwo ulec złudzeniu, że o wszystkim decydują nagłówki, algorytmy, wpływy albo głośniejszy krzyk. Tymczasem Chrystus działa inaczej: nie narzuca się przemocą, lecz zaprasza do zaufania.

Dzisiejsza niedziela w całym Kościele powszechnym ma wyjątkowy charakter. Obchodzimy X Światowy Dzień Ubogich, ustanowiony przed dekadą przez papieża Franciszka. To dzień, który ma nas – jako wspólnotę uczniów Chrystusa – zatrzymać w codziennym pędzie i postawić w centrum to, co sam Jezus uznał za sprawdzian naszej wiary: wrażliwość na drugiego człowieka, zwłaszcza tego, który nosi brzemię cierpienia, biedy i odrzucenia.

​Dziesięć lat drogi ku wyobraźni miłosierdzia

​Gdy Ojciec Święty Franciszek ogłaszał ten dzień na zakończenie Jubileuszu Miłosierdzia, pragnął, by ubodzy nie byli postrzegani jedynie jako statystyki czy obiekty doraźnej pomocy, ale jako bracia i siostry, w których obliczu przegląda się sam Chrystus. Przez minione dziesięć lat to święto mocno wpisało się w kalendarz naszej duszpasterskiej wrażliwości. Przypomina nam ono, że miłość chrześcijańska nie akceptuje obojętności.

Jeszcze wielu spośród nas pamięta okres, w którym dzisiejsze święto było zakazane. Zapewne niejednemu z młodych ludzi wydaje się to nieprawdopodobne. Polacy bowiem o odzyskanie niepodległości musieli bardzo długo walczyć, a gdy ją odzyskali to na krótko. Pamiętnego 11 listopada 1918 roku wielka radość i triumf przepełniły polskie serca. Dziś nie tylko chcemy uroczyście uczcić tamten czas, ale zastanowić się jak kochać Ojczyznę i być jej najlepszym patriotą.

Ojczyzna – ziemia ojców, kraj urodzenia, kraj rodzinny, ale nie jest to samo, co państwo. Bo można pozbawionym państwa a mieć swoją ojczyznę, nasi dziadowie dawno temu śpiewali „Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie!”. Ojczyzna jest to dobro duchowe, złożone z języka, kultury, historii i tradycji, to pamięć o zwycięstwach i klęskach. Nie można w tym szeregu wartości pominąć również wiary i Kościoła.

A co to jest patriotyzm? W Słowniku Języka Polskiego czytamy: „Postawa społeczno-polityczna i forma ideologii, łącząca przywiązanie do własnej ojczyzny, poczucie więzi społecznej oraz poświęcenie dla własnego narodu z szacunkiem dla innych narodów” jest to zatem miłość do ojczyzny i rodaków, czyli robienie wszystkiego, aby była najpiękniejsza i najmocniejsza.

W Narodowe Święto Niepodległości stawiamy sobie ważne pytania: co dzisiaj znaczy dla nas ojczyzna? Czy troszczymy się o jej dobro? A może już nas ogarnął kosmopolityzm? Może wszędzie nam dobrze, gdzie jest pieniądz? Jak to jest z naszym patriotyzmem?

Dzisiaj mija 108 lat od dnia odzyskania niepodległości. Co my dziś myślimy o naszej ojczyźnie? Dosyć rzadko używamy słowa ojczyzna. Kard. Karol Wojtyła w poemacie „Myśląc ojczyzna” pisze: „Ojczyzna – kiedy myślę – wówczas wyrażam siebie i zakorzeniam, (…) z niej się wyłaniam (…), gdy myślę ojczyzna - by zamknąć ją w sobie jak skarb”. Pamiętając o miłości swojej ziemskiej ojczyzny, nie możemy zasklepiać się we własnym, ciasnym egoizmie. Można miłować Polskę ze wszystkich sił – w dobrym sensie – otwartym na cały świat.

Żyjemy w czasie, w którym polska rzeczywistość społeczna i polityczna przypomina rozfalowane morze. Niezależnie od naszych osobistych poglądów, sympatii czy oceny bieżących wydarzeń, wszyscy na co dzień doświadczamy napięcia, podziałów i gorących sporów, które wdzierają się do naszych domów, miejsc pracy, a czasem nawet relacji sąsiedzkich i rodzinnych. Emocje biorą górę, a słowa często ranią zamiast budować.  

​Jako rodzina parafialna zadajemy sobie wówczas pytanie: jak odnaleźć się w tym pejzażu? Gdzie szukać punktu oparcia, który nie zawodzi?

​Kościół – dom wspólny, ponad podziałami

​Kościół ze swojej natury jest miejscem, które gromadzi wszystkich – bez względu na legitymacje partyjne, poglądy ekonomiczne czy wizje rozwoju państwa. Przy jednym ołtarzu klękają ci, którzy inaczej patrzą na jutro naszej Ojczyzny. I w tym tkwi największa siła wiary: potrafi ona przekroczyć mury, które na co dzień wznosimy między sobą.

​Listopad w polskiej tradycji ma niezwykłą, niemal namacalną scenerię. Poranki otulone są mgłą, na cmentarzach tysiące zniczy rozbłyskują ciepłym, migotliwym blaskiem, a w powietrzu unosi się zapach chryzantem i wosku. Gdy stajemy przy grobach naszych bliskich, łatwo o smutek czy nostalgię. Jednak Kościół w te dni – Uroczystość Wszystkich Świętych oraz Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych – zaprasza nas do czegoś znacznie głębszego niż tylko ludzka pamięć: do przeżywania chrześcijańskiej radości i nadziei, które zakorzenione są w tajemnicy Świętych Obcowania.

​Czym właściwie jest ten czas i jak możemy realnie pomóc tym, którzy odeszli przed nami? Odpowiedzią są dary, które Kościół składa w nasze ręce: odpusty zupełne i cząstkowe.  

​Tajemnica Świętych Obcowania – niewidzialna sieć miłości

​Zanim sięgniemy po dar odpustów, warto przypomnieć sobie fundament naszej wiary, który wyznajemy w Credo: „Wierzę w obcowanie świętych”.

​Co to oznacza? Kościół nie jest jedynie ziemską organizacją, ale żywym organizmem – mistycznym Ciałem Chrystusa.

​Szkielety, wiedźmy, zakapturzone postacie, świecące dynie i wciąż powtarzające się pytanie: „Cukierki albo psikus?”. To widok, który jeszcze kilkanaście lat temu budził w Polsce zdziwienie, a dziś stał się stałym elementem jesiennego krajobrazu. Z roku na rok celebrowanie Halloween wchodzi w naszą rzeczywistość coraz śmielej – w szkołach organizowane są przebierane bale, witryny sklepowe przeplatają się motywami grozy, a kultura kosmopolityczna zdaje się całkowicie wypierać rodzimą pamięć o zmarłych.

​Gdy tekst ten, pod tym samym tytułem, ukazał się po raz pierwszy – dokładnie 15 lat temu "W Rodzinie Józefa" 08/2011 (90), s. 13 – zjawisko to było dla wielu nowinką z Zachodu. Dziś widzimy wyraźnie, jak bardzo zakorzeniło się ono w przestrzeni publicznej. Warto więc na chłodno, z perspektywy czasu, postawić pytanie: z czym tak naprawdę mamy do czynienia i dlaczego jako chrześcijanie nie powinniśmy przechodzić obok tego obojętnie?

​Słowa, które kryją więcej, niż nam się wydaje

​Najpierw przypomnijmy znaczenie samego słowa „Halloween”. Okazuje się, że nie jest ono niczym innym jak tylko zniekształceniem określenia pochodzącego z Irlandii: All Hallows' Eve, to znaczy: wigilia Wszystkich Świętych – ta sama, którą Kościół obchodził niegdyś uroczyście do 1955 roku.